Boğmaca Nedir? Belirtileri Nelerdir?

0 8

Boğmaca

Boğmaca, süratli gelişen bulaşıcı bir teneffüs yolu enfeksiyon hastalığıdır. Her yaşta görülebilir fakat 1 yaş altı bebeklerde boğmaca, önemli sağlık sıkıntılarına yol açabilir. Bu nedenle karma aşı kapsamında boğmaca aşısı da rutin aşı takviminde yer alır.

Dört yaşındaki çocuklar ve ergenlik çağındaki çocuklar ile, küçük çocuklarla birlikte yaşayan yahut onlara yönelik iş yapan yetişkinlerin ek dozlara gereksinimleri vardır.

Hastalık, boğazın Bordetella pertussis ismi verilen bakterilerle enfekte olması sonucu ortaya çıkar. Üst teneffüs yolu enfeksiyonu formunda başlar ve genellikle düşük ateş, titreme, öksürük görülür. Sonrasında şiddetli öksürük nöbetleriyle seyreder.

Hastalığın yükü çocuğun yaşına nazaran değişir. Erken yaşta bulaşırsa hastalık ağır ilerler ve önemli sıkıntılara neden olabilir. Boğmaca, zatürre riski ve beyin iltihabına neden olabilen önemli bir rahatsızlıktır.

Nasıl Bulaşır

Boğmaca enfeksiyonu damlacık yoluyla bulaşır. Virüsü taşıyan şahısların öksürmesi ya da hapşırmasıyla bakteriler havaya karışıp teneffüs yoluyla öbür şahıslara bulaşır. Boğmaca teşhisinin katılaşmadığı devirde bulaşıcılığı daha yüksektir.

İkinci devrinde bulaşıcılığı daha az olmakla birlikte risk hala vardır. Aşı, boğmacaya karşı ömür uzunluğu müdafaa sağlamaz ve muhafaza kimi vakit eksik kalır. Bu nedenlerden ötürü bebeklerin öksüren ve hasta şahıslardan uzak tutulmaları gerekir.

Aşıyla korunmayan bireylerin boğmacalı bir bireyle karşılaşınca hastalığa yakalanma riski yüzde 50’ye varmaktadır. Bilhassa boğmacalı bir hasta ile tıpkı konutu paylaşanlar risk altındadır.

Tedavi edilmemesi durumunda boğmacalı bir kişi, öksürüğün başlamasından sonra üç hafta boyunca hastalığı diğerlerine geçirebilir.

Mikroba maruz kalmakla hasta olmak ortasındaki müddet genellikle yedi ila on gün ortasındadır; lakin bu mühlet üç hafta kadar da olabilir.

Belirtiler

Boğmaca üst teneffüs yolu enfeksiyonuyla kendini gösterir. Kuluçka devri 5-21 gündür. Birinci evresine kataral evre denir, üst teneffüs yolu enfeksiyonu biçimindedir ve 1-2 hafta sürer. Başlangıçtaki belirtileri nezle biçimindedir. Bunlar;

  • Genellikle düşük ateş
  • Titreme
  • Burun akıntısı
  • Yorgunluk
  • Burun tıkanıklığı
  • Kuru öksürük
  • Hapşırık
  • Hafif ateş

Üst teneffüs yolu enfeksiyonuna yönelik burun damlası, ateş düşürücü üzere ilaçlarla tedbir alınmasına karşın genelde ikinci haftadan sonra şiddetli öksürükle seyreden yeni bir periyot başlar:

Şiddetli öksürük nöbetleri (paroksizmal evre): 2-4 hafta sürer. Uzun süren şiddetli öksürük nöbetleriyle başlar ve derin nefes kesilmeleri ve hırıltı olabilir. Genellikle geceleri gelir. Birbiri gerisine sıralanan öksürüklerden oluşur ve kusmayla sonuçlanabilir.

Boğmaca küçük çocuklarda çok önemli olabilir. Öksürük nöbetleri sırasında çocukta morarama olabilir, nefes alması durabilir ve havale geçirebilir.

Yoğun öksürükten zorlanma nedeniyle göz içinde kanama görülebilir. Uzun süren öksürük nöbetlerinden ötürü beynin oksijensiz kalma ihtimali de vardır. Paroksizm evresindeki belirtiler çocuğun hayatını etkileyecek kadar ağır bir süreç olabilir. Bu yüzden yenidoğanlar müşahede altında kalmalıdır.

Hastalık daha büyük yaşlardaki çocuklar ve yetişkinlerde, tedaviye rağmen haftalarca süren öksürük nöbetleri ile daha hafif seyredebilir.

İyileşme periyodu: 1-3 hafta sürer. Düzgünleşme evresinde ikinci devir belirtileri gerilemeye başlar. Kişi olağana dönmeden evvel öksürükte azalma görülür.

Boğmaca hastalığı bir çocuğa bulaştığında bulgular birinci 15 gün daha hafif, öteki 15 gün ise ağır öksürüklere neden olur. Düzgünleşme periyodu olarak isimlendirilen son bir ayda ise giderek azalır.

İyileşme evresinde yeniden de öksürük nöbetleri devam edebilir. Üst teneffüs yolu enfeksiyonu dışında boğmacaya bağlı; uyuklama, havale nöbeti, zatürre riski görülebilir. Bu belirtilere karşı hasta, doktor tarafından yakından izlenir.

Tanı Yöntemleri

Tabibin yapacağı fizik muayene ve virüsün varlığını saptamak için burundan sürüntü ve kan örneği alınır.

Tedavi Yöntemleri

Boğmaca, yenidoğanlarda ağır bir tedavi gerektirir ve hastanede tedavi edilmelidir. Bunun nedeni öksürük nöbetlerinden ötürü bebeğin teneffüsünün durması ve beyninin ziyan görmesi ihtimalidir.

Diğer yaşlarda antibiyotik tedavisi uygulanır ve hasta izlenir.

Yoğun öksürük nöbetlerinde, nefes açıcı buhar ilaçları verilir. Bol sıvı alınması, istirahat edilmesi, hava yollarının açık tutulması kıymetlidir. Ağrı kesiciler alınabilir. Öksürük ilaçları ise çocuklarda aktif değildir ve kullanılmamalıdır.

Tedavide kullanılan ilacın en büyük hedefi hastalığın bulaşıcılığını engellemektir. Tedavide kullanılan antibiyotikler kullanmaya başladıktan 5 gün sonra bulaşıcılığı azaltır yahut büsbütün ortadan kaldırabilir. Kişi antibiyotik tedavisi görmediği vakit da bulaşıcılık 20 güne kadar sürebilir.

Yoğun öksürük nöbetlerinde, nefes açıcı buhar ilaçları verilir.

Boğmaca Aşısı Ne Zaman Yaptırılır?

Ülkemizde boğmaca aşısı Beşli karma aşı (Difteri-Boğmaca-Tetanoz-Hib- Çocuk Felci/DaBT-Hib-İPA) olarak 2, 4 ve 6. Aylarda yapılır. 18. aydan sonra tekrarlanır.

Dikkat Edilmesi Gerekenler;

Boğmacadan temel korunma metodu aşıdır ve rutin aşı takvimine uyulmalıdır. Ayrıyeten sağlık çalışanları, küçük çocuklarla birlikte yaşayan yahut çocuklarla çalışanlar, çocuk sahibi olmayı planlayan bayanlar ve bağışıklığı bastırılmış beşerlerle birlikte yaşayan kimseler başta olmak üzere, yüksek risk kümesinde olan bireylere önerilmektedir.

Aşı, boğmacaya karşı hayat uzunluğu müdafaa sağlamaz ve müdafaa kimi vakit eksik kalır. Bu nedenler bebeklerin öksüren ve hasta şahıslardan uzak tutulmaları gerekir.

Hamilelik planlayan anne ve baba adayı aşı olmalıdır,

Boğmaca hastası bir kişi ile yakın temas halindeyseniz, bilhassa birebir evdeyseniz hastalığın belirtilerine dikkat edin. Bulaşmayı önlemek için doktor denetiminde antibiyotik tedavisi uygulanabilir.

Boğmaca hastası olanların erken devirde tedavi olması ve hastalığı bulaştırabilecekleri çocukların olduğu ortamlardan uzak durması gerekir.

Üç haftadan fazla öksürüyorsanız, öksürüğünüz daha da şiddetli ve makus durumdaysa vakit kaybetmeden doktora başvurun.

Eğer uzun müddet nefessiz kalma ve boğulma hissi, teneffüs kesildiği sırada soluk mavi cilt, nöbetler ve zatürre belirtileri varsa en yakın acil servise başvurun.

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.